(ክፍል አንድ)

ስለ ኦሮሞ ሞጋሳ (Moggaasa) የጻፍኩት አጭር ማስታወሻ የበርካታ ኢትዮጵያውያን ወገኖቼ ግለታክ አካል ሆኖ አግኝቼዋለሁ፡፡ በሺህ የሚቆጠሩ ወገኖቼ መልእክቱን ተጋርተውታል::

ስለ አባቴ በመተረክ የጀመርኩት ጽሑፍ የእናቴን ደግሞ እንድተርክ ገፋፍቶኛል፡፡ አሁን ደግሞ የራሴን ግለታሪክ ላካፍል ነው::

በፌስቡክ ገጽ የሚጋራ ጽሑፍ በጠባዩ አብዛኛው አንባቢ በሞባይሉ ገጽ (Screen) ስለሚያነበው ከሚገባው በላይ አጭር በመሆኑ ብዙ ጠቃሚ ታሪኮችን ቆርጦ ለመጣል ያስገድዳል፡፡

ይህንን ግለታሪክ ግን ያለቅጥ ክማሳጠር ይልቅ ባይሆን በሦስት ክፍል ላቀርበው ወስኛለሁ:: ክፍል አንድ እነሆ!

ቀደም ብዬ እንዳጫወትኩህ አናት እና አባቴ ከአዲስ አበባ በስተምእራብ (ጅማ መሥመር) 83 ኪሜ አካባቢ ምዕራብ ሸዋ በቶሌ ወረዳ ባንቱ የተባለች ትንሽዬ የገጠር ከተማ (ጥጊያ መንገድ እንኳን ባልነበራት) በኦሮሞ ምድር ወልደው ከብደዋል፡፡ እኔ ለቤተሰቤ 12ተኛ ልጅ መሆኔ ነው፡፡ (አራት ታናናሾች እንዳሉኝ ሳትረሳ)

ንፋስ በነበርኩበት የልጅነቴ ወራት ከአባገዳ ልጆች ጋር ከብት እንጠብቅ ነበር፡፡

ኦሮማራ የሆንን እረኞች (እኔ እና ጓደኞቼ) ከብት ስንጠብቅ ውለን ፀሐይዋ መግረር ስትጀምር ከብቶቻችንን ከመስኩ ላይ አሳርፈን እኛ ደግሞ በአባገዳ ዋርካ ጥላ ሥር ምሳችንን እየተሸማን በጋራ እንበላ ነበር፡፡

የእሸት ወራት ሲሆን ደግሞ አቤት ደስታችን ! ከማሳዎቻችን የስንዴ ነዶ አጨድ አጨድ አድርገን እንቁጦ (በእሳት የተለበለበ እሸት) ቃም ቃም እያደረግን እነርሱ አያቶቻቸው ያቆዩላቸውን ሂቦ (Hibboo የኦሮሞ ሥነቃል) ሲያጫውቱኝ እኔ ደግሞ የመንዞቹን አያቶቼን ‹‹እንቆቅልሽ›› እየነገርኳቸው አስፈነድቃቸው ነበር፡፡

(የአባ ገዳ ልጆች በልጅነቴ ነግረውኝ እስከዛሬም ልረሳው ያልቻልኩት ሂቦ በተጠየቅ አንዲህ ይላል (Ejarsaa waaritu – Sinbirti hin qaaritu – ትርጓሜው የምሽቱን ወይራ ወፍ ብትበርር አትዘለውም) መልሱ ‹‹እግዚአብሔር›› ማለት ነው)

አባቴ ጥብቅ ክርስቲያን ስለነበር ልጆቹን በሙሉ ክርስትና ሲያስነሳን ለታቦት ነው የሰጠን፡፡ ስለዚህ የክርስትና አባት እና እናት ማናችንም የለንም፡፡

ባይሆን የዓይን እናት እና አባት ሆነው የተዛመዱን የአባገዳ ልጆች ኦሮሞዎች ናቸው፡፡

ለምሳሌ የእኔ የዓይን አባቴ ቦንሳ ረጋሳ ሲሆኑ ለዓመት በዓል ለልጆቻቸው ልብስ ሲገዙ ለእኔም ይገዙልኝ ነበር፡፡

በዚህች ጭው ባለች ትንሽ የገጠር ቀበሌ ውስጥ በልጅነት ልቤ እንደነፍሴ ስምወዳቸው ጓደኞቼ ላጫውትህማ፡፡ አንደኛው ሶሎሞን ሚርከና ጫሊ ነው፡፡

ሚርከና በደርግ ዘመን ወታደር ሆኖ ኤርትራ የዘመተ ኦሮሞ ሲሆን ከዘመቻ ሲመለስ ኤርትራዊት ሚስቱን እና አራት (?) ልጆቹን ይዞ ቀበሌያችን ይመጣል::

ከኦሮሞ አባት እና ከኤርትራዊት እናት ከተወለዱት ልጆች ትንሹ ሶሎሞን ሲሆን ጥፍጥ ያለ ኮልታፋ አማርኛውን ለመስማት ስል ጏደኛዬ አደረኩት::

እኔ “ኦሮማራ” ሶሎሞን “ኦሮግሬ”! (ኦሮሞ +ትግሬ) አቤት ስንዋደድ::

የሚያሳዝነው ኦሮግሬው ሶሎሞን አሁን የት እንዳለ እንኳን አላውቅም:: እህቶቹ ስለ ኤርትራ ባህር ይነግሩን ስለነበር ባላየነው ቀይባህር ወደባችን በዓይነ ህሊናችን እየሳልን በደስታ እንፍነከነክ ነበር::

ሁለተኛው የልጅነት ጏደኛዬ ደግሞ ሠይፉ ይባላል:: ሠይፉ የትምህርትቤታችን እውቅ የሒሳብ መምህር የባጫ ጭሪ ሠፋቶ (Baacaa Cirri Safaato) ልጅ ነው::

ሠይፉን በሁለት ምክንያት ልቤ እስኪጠፋ እወደው ነበር:: አንደኛ ጸጉሩ ሉጫ ስለነበር ሲሆን (ይሄኔ እኮ አሁን ተመልጦ ይሆናል!) ሁለተኛው በትምህርቱ ጎበዝ ስለነበር ነው::

(በነገራችን ላይ አብረን ይተማርነው 1ኛ ክፍልን ብቻ ነው) እንደ እርሱ በትምህርት ጎበዝ ለመሆን የጀመርኩት መንገድ ሰምሮልኝ ከአንደኛ እስከ 12ኛ ክፍል ስማር አንድ ጊዜም ሁለተኛ ወጥቼ አላውቅም::

ሁሉንም አንደኛ ደረጃ ተማሪ ነበርኩ! እድሜ ለሠይፉ:: ዛሬ ሠይፉ ባጫ ጎበዝ ሐኪም (specialist) እንደሆነ እና ባሌ ጎባ ሆስፒታል ይሠራ እንደነበር ሰምቻለሁ:: (ይህን ጽሑፍ ያነበው ይሆን?)

በገጠር ቀበሌ ሁሉም ልጅ ክረምት ላይ እረኛ ይሆናል:: ትምህርት ቤት ሲከፈት ግን ክብት ጠባቂዎች በሁለት ብር ወርሃዊ ክፍያ ከብቶቻችንን ስለሚጠብቁልን እኛን ያሳርፉን ነበር::

ታዲያ በጠዋት ማልደን ተነስተን ከብቶቻችንን ለጠባቂዎች እስረክበን በእሸት ማሳዎች መሀል በሩጫ አቆራርጠን ደወል ሳይደወል ወደ ትምህርት ቤት መድረስ ይጠበቅብን ነበር::

የትምህርት ቤታችንን ደወልን በልጅነቴ በአድናቆት እመለከተው ነበር::

ሳድግና ሳውቀው የመኪና ጎማ ቸርኬ ኖሯል ዛፍ ላይ ሰቅለውልን በማረሻ ብረት “የሚደውሉልን::

የእኛ ከብት ጠባቂዎች የእነ አዲቾ ጉርሜሳ ቤተሰቦች ነበሩ::

(አዲቾ በኦሮሚፋ ፀአዳ ወይንም ነጭ ማለት ነው) ታዲያ አንዳንዴ ከብቶቼን ላደርስ በሄድኩበት የአዲቾ እናት የጥቁር ጤፍ ቂጣ በወተት ስለሚሰጡኝ ትምህርት ቤት መሄዱን እየርሳሁ እዚያው እየዋልኩ ፈተና ሁሉ እምልጦኝ ያውቃል::

አባቴ ቆፍጣና ገበሬ ስለነበር ከእርሻ በተጨማሪ የገጠር ሆቴል ነበረን::

የገጠር ሆቴል ምን እንደሚመስል ታውቃለህ? አራት የሽቦ አልጋ የተዘረጋባቸው ሁለት ክፍል አልቤርጎዎች እና ስድስት አግዳሚ መቀመጫ ያለው ማለት ነው::

ስለዚህ እንግዶች እኛ “ሆቴል” ያርፉ ነበር:: ከማልረሳቸው የሆቴላችን ደምበኞች ወዳጆቼን ትግራዋዮቹን እነ ተጫነ ዓለሙን እና እነ በየነን አስታውሳቸዋለሁ::

የስፖርት አስተማሪያችን ትግሬው መኮንንስ እንዴት ይረሳል? ተጫነ ሥራው ፖሊስ ሲሆን እነበየነ የግብርና ሠራተኞች ነበሩ:: አንዳንዴ ለትግሬው ተጫነ ፖሊስ ጣቢያ ሄጄ የኦሮሚፋ አስተርጏሚ እሆናለሁ::

(ያው ከገበሬዎቹ በኦሮሚፋ አናግሬ ሁለት ብር ጉቦ እቀበልለት ነበር ልልህ ብዬ ምሥጢር ማውጣት እንዳይሆንብኝ ተውኩት) እርሱ ደግሞ ቤት ሲመጣ ትግርኛ ያስተምረን ነበር::

“ንሽተይ ንሽተይ” ለመስማት ታህል የምትሆን ትግርኛ ያወቅሁት ያኔ ነው:: ያኔ የጀመረችው አንደኛዋ እህቴ ግን አሁንም ትግርኛን በደምብ አቀላጥፋ ስለምታንበለብለው ለማያውቋት “ተጋሩ” ነው የምትመስላቸው::

አንድ ብር የመክፈል አቅም ያለውን የመንደራችንን ሰው መሀመድ የተባለ ጉራጌ (ሙስሊም) ፎቶግራፈር ባልሳሳት በዓመት ሁለት ጊዜ ወደገጠር ከተማችን መጥቶ በጥቁር እና ነጭ (black and white) ፎቶ ያነሳን ነበር::

መሀመድ ሲመጣ ከተማ ውስጥ ካልነበርክ ፎቶ አመለጠህ ማሉት ነው:: ፎቶ መነሳት ካማረህ በቃ መበሳጨት አያስፈልግህም:: በቶሎ ይመለሳል … ስድስት ወር ብቻ ታግሰህ ትጠብቃለህ!

ይህን ሁሉ የተረኩልህ እስከ ስምንት ዓመቴ የነበረውን ታሪኬን ነው:: በስምንተኛው ዓመቴ አዲስ አበባ ገባሁና እሳት የላስኩ አጭቤ የአብነት ሠፈር ልጅ ሆንኩ::

(ይቀጥላል)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here